Drie van de grootste techbedrijven ter wereld, Apple, Google en Meta, worden in de VS geconfronteerd met een rechtszaak wegens het faciliteren van illegaal gokken via casino apps. Volgens tientallen aanklagers zouden de bedrijven via hun platforms social casino’s en sweepstake games actief promoten. Bovendien innen ze commissies op in-app aankopen, zonder zich aan wet- en regelgeving te houden.
De zaak draait om miljarden dollars aan microtransacties, en raakt niet alleen de techsector, maar ook gaming en esports. Rechters buigen zich nu over de vraag of dit verdienmodel te vergelijken is met online kansspelen, en welke rol platformbeheerders daarin spelen.
Verdienmodel van social casino apps
In deze class action lawsuits beweren de aanklagers dat Apple’s App Store, Google’s Play Store en Facebook (Meta) actief verdienden aan casino apps die een ‘authentieke Las Vegas ervaring’ simuleren. Gebruikers kunnen gratis beginnen, maar al snel worden ze verleid tot aankopen om virtuele munten, spins of toegang tot nieuwe features te verkrijgen.
Deze aankopen zijn juridisch omstreden, omdat spelers geen directe geldprijzen winnen. Toch komt de gameplay en psychologische dynamiek wel sterk overeen met echt gokken. Volgens de aanklacht gaat het om illegale afpersing, waarbij de techbedrijven naar schatting meer dan $2 miljard aan commissies hebben geïnd. Die commissie ligt standaard op 30 procent per aankoop.
Rechter Edward Davila van het federale hof in Californië heeft deze week besloten dat de zaken doorgang mogen vinden. Hij verwierp het verweer van de bedrijven dat zij beschermd zouden zijn onder Section 230 van de Communications Decency Act, die normaal platformen vrijwaart voor aansprakelijkheid rond gebruikerscontent.
Social casino’s en sweepstakes
De betreffende apps vallen onder de categorie ‘social casino’s’ en ‘sweepstake games’, die vaak met opzet opereren in het juridische grijze gebied. Er is geen uitbetaling in cash, maar spelers kunnen via omwegen (zoals externe marktplaatsen of giftcards) wel waarde uit hun digitale winst halen.
In de praktijk blijken veel van deze apps verslavend te werken. Aanklagers verwijzen naar gebruikers die de controle verliezen, of zelfs depressieve klachten en gokschulden ontwikkelen. De rol van de techbedrijven ligt volgens hen niet alleen in het hosten van de apps, maar vooral in het actief faciliteren van het verdienmodel. Of het nu gaat om betalingen of promoties in algoritmes.
Hoewel sommige claims tegen Apple en Meta zijn afgewezen op staatsniveau (bijv. in Californië), blijft de kern van de zaak overeind. De gokgerelateerde apps verwerken op een grootschalig niveau betalingen zonder voldoende toezicht.
Grote overnames, zoals die van EA door Saudische investeerders en Jared Kushner, tonen aan hoe diep tech, geopolitiek en games tegenwoordig verweven zijn.
Impact op games en lootboxes
Hoewel de rechtszaak niet direct over esports of competitieve games gaat, kan de uitspraak grote gevolgen hebben voor titels met lootboxes. Hierbij gaat het vooral over games waarbij spelers tegen een betaling willekeurige virtuele items verkrijgen, zoals skins, player models of wapens. Deze worden door toezichthouders in steeds meer landen als kansspel gezien.
Steeds meer grote beleggers en bedrijven stappen in deze markt, waardoor de vraag naar goede regulering steeds luider wordt. Recentelijk nog heeft vermogensbeheerder VanEck groots geïnvesteerd in de toekomst van esports en gamers.
Zeker in populaire esports games als EA Sports FC (FIFA), Counter-Strike, Overwatch en Valorant spelen lootboxes een enorme rol in het verdienmodel. Wanneer rechtbanken oordelen dat het faciliteren van zulke systemen onder gokwetgeving valt, moeten platformen zoals Apple, Google en Meta mogelijk ook hun beleid aanpassen voor deze titels.
Voor fans van casino apps en esports betekent dit dat de grens tussen game en gokspel juridisch steeds meer vervaagt. Mogelijk zelfs tot grote gevolgen voor betaalmodellen, ‘store policies’ en marketing.
Belangrijk precedent verwacht
De zaak loopt al sinds 2021, maar bereikt nu pas een cruciale fase. De rechter gaf aan dat de ‘maatschappelijke relevantie en juridische precedentwerking’ dusdanig groot is dat een snelle beroepsprocedure direct mogelijk is.
Mocht de uitspraak in het voordeel van de aanklagers vallen, dan kan dit leiden tot strengere richtlijnen voor digitale games, verplicht toezicht op in-app aankopen en hogere aansprakelijkheid voor platformbeheerders.
Voor nu blijft het afwachten of Apple, Google en Meta zich zullen verdedigen via het 9th U.S. Circuit Court of Appeals. Uiteraard kunnen ze uiteindelijk ook schikken, zoals eerder gebeurde in vergelijkbare zaken rond privacy en appstore beleid. Maar bij grote partijen zoals deze wordt eerder verwacht dat ze dit blijven aanvechten tot het uiterste.
