De Nederlandse rechter heeft bevestigd dat Epic Games terecht een boete van ruim €1,1 miljoen moet betalen wegens oneerlijke praktijken in Fortnite. De sanctie werd opgelegd door de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en is gericht op het manipuleren van kinderen om aankopen te doen binnen het populaire online spel. Hiermee komt er een einde aan het bezwaar dat Epic had opgesteld.
Rechter bevestigt overtreding van de regels
De zaak draait om reclame in Fortnite die volgens de ACM en de rechtbank specifiek gericht was op minderjarige spelers. In 2024 legde de toezichthouder Epic Games een boete op wegens het gebruik van agressieve en misleidende verkooptechnieken. Daarbij ging het onder meer om teksten als ‘get it now’ en het gebruik van aflopende timers in de in-game winkel. Hierdoor werden spelers onder tijdsdruk gezet om virtuele items te kopen.
De rechtbank in Rotterdam oordeelt nu dat deze aanpak in strijd is met de regels voor eerlijke consumentenbescherming, juist omdat Fortnite een groot en jong publiek heeft. Volgens de rechter heeft de ACM voldoende aangetoond dat kinderen actief werden aangezet tot aankopen en dat Epic daarmee de wettelijke grenzen overschreed.
Hoewel Fortnite gratis te spelen is, vormt de verkoop van cosmetische items een belangrijk verdienmodel. Spelers kunnen onder meer outfits, emotes en wraps aanschaffen om hun personage aan te passen. Deze aankopen leveren Epic wereldwijd jaarlijks miljarden dollars op, mede dankzij honderden miljoenen gebruikers die het spel spelen.
De rechtbank stelt vast dat het creëren van schaarste en tijdsdruk bij digitale producten extra problematisch is wanneer de doelgroep voor een groot deel uit kinderen bestaat. Onderzoek van UNICEF laat zien dat minderjarige spelers regelmatig spijt hebben van aankopen in online games en dat jongere kinderen gevoeliger zijn voor dit soort prikkels.
Verplichte aanpassingen voor Epic Games
Naast het betalen van de boete moet Epic Games zich houden aan extra maatregelen. Zo is het bedrijf verplicht om wereldwijd aflopende timers bij aanbiedingen te verwijderen. Die timers wekten volgens de ACM de indruk dat een item tijdelijk beschikbaar was. Vaak bleek dat in de praktijk niet eens het geval.
Epic had eerder al een vergelijkbare timer verwijderd zonder daartegen in beroep te gaan. De huidige uitspraak bevestigt echter dat de toezichthouder verder mocht gaan en ook andere verkoopmechanismen mocht aanpakken. Epic mag deze maatregelen niet terugdraaien.
Grotere impact op gaming en esports
De uitspraak heeft gevolgen die verder reiken dan alleen Fortnite. Nederland geldt als een van de strengere landen als het gaat om de bescherming van consumenten en digitale producten voor kinderen. De beslissing laat zien dat gameontwikkelaars extra verantwoordelijkheid dragen wanneer hun spellen populair zijn onder minderjarigen.
Voor zowel esports als gaming is het duidelijk dat verdienmodellen met in-game aankopen niet onbeperkt kunnen worden toegepast. Transparantie, eerlijkheid en het vermijden van druk worden steeds belangrijker. Zeker nu games vaker functioneren als langdurige online platforms in plaats van losse producten.
Met het vonnis lijkt de reputatie van Fortnite voorlopig verslechterd. Maar hoe ver mogen ontwikkelaars gaan in het monetiseren van games die door miljoenen kinderen worden gespeeld? De Nederlandse uitspraak kan daarbij ook internationaal als precedent gaan dienen.
